Ik moet toch nog even terugkomen op de Dialectenatlas, want wat lees ik op pagina 142, de vertaling van het Friese rijmpje: "Boter, brood en groene kaas, wie dat niet zeggen kan is geen echte Fries", maar hier wordt brea in pap vertaalt, terwijl het toch wel degelijk brood betekent. Bij dergelijke fouten vraag je je af welke voor mij oncontroleerbare fouten er meer in het boek staan.
Laat ik het eens omdraaien. Geen Bach, Grieg of Borodin geïntroduceerd in de lichte muze, maar een populair liedje als "Tea for Two" bewerkt door een serieus componist. "Tea for Two", hier hoogst waarschijnlijk het meest bekend in de uitvoering van Doris Day en Gordon McRea, komt uit de, en nu aarzel ik even, want noemde je zo'n Amerikaans muziekwerk in 1924 een operette of een musical, "No, No Nanette" van Victor Youmans (foto) (muziek) en Irving Ceasar & Otto Harbach. Een van de eerste grammofoonplaten met het lied verscheen in 1925, de zangeres was Marion Harris. In 1928 werd "Tea fo Two" de inzet van een weddenschap tussen dirigent Nikolai Malko en de tweeëntwintigjarige componist Dmitri Shostakovich, zou laatst genoemde, het werkje in een uur kunnen orkestreren voor symphonieorkest? Het lukte: in veertig minuten, alleen gaat het onder andere naam door de wereld: "Tahiti Trot".
Anderhalf jaar geleden zat ik 's avonds op een terrasje naast twee AN-sprekende heren. Ik vroeg in het Liwaddes waar ze vandaan kwamen. Beiden antwoorden: "Uit Leeuwarden". Mijn volgende vraag lag voor de hand, waarom spreken jullie geen Leeuwarders? Ik ben in 1953 weggegaan, maar spreek het nog altijd. En hoe komt het dat ik het hier in stad nog maar zo weinig hoor? Dat komt door de studenten, die spreken het het niet.
Om u even aan het Stadsfries te laten ruiken: het eerste deel van een verhaal dat ik ooit in die taal op deze blog schreef.
Oege Minnema had krekt 'n sjaal om- en syn frijskieterke andeen om syn dageluks blokje om te gaan, wat nyt fan 'n leien dakje gong, want hij wu nyt anne rollator, dus hy stroffelde soa nou en dan en was oek al 'n paar keer oppe Eewal op syn bek fallen, toen er anbeld werd, wie kon dat nou godferdomme om kuttier over negenen op 'n saturdach weze? Welke kloatsak haalde 't in syn hassus om soa froeg bij 'n pensionneerde an te bellen? 't Bleek Ynte te wezen, nou fan Ynte had 'r geen ferlet, want die lul had de bek altiten in beide hannen en dan op 'n manier waar anderen gin broad fan lusten. "Must 's hoaren juh", begon Ynte, "d'r is bran oppe Skraans en ik docht dat we dar maar even hene musten". Bran of gin bran oppe Skraans, maar d'r was gin denken an dat hij met Ynte, die d'r altiten flink de pas in had, naar de Skraans toffele su: "Gaastou maar allenich, das mij feulsten te fer. Ik haal amper de Preensentuun." "Koop dan oek 'n rollator, groate soech", sei Ynte. Suden juh soan overkommeling gin feech omme hassus geve, docht Oege, noemt mij 'n soech, is drie jaar jonger as mij en hèt twee nije heupen."
Voor me ligt de vorige week aangeschafte Atlas van het Dialect in Nederland, een naar mijn mening iets te uitbundig geïllustreerd boek. Natuurlijk zoek ik de lemma's over het dialect dat ik ken het eerst op, het Stadsfries. Maar ook het stukje over Marijke Muoi, hier Maaike Muoike genoemd, een benaming die mij onbekend in de oren klinkt net als Leeuwardense, Leeuwarder noemen we dat toch. De atlas concludeert ook dat het Stadsfries een gesproken, geen geschreven taal is. Waarom bestaat er dan een Liwadder woordenboek, ken ik in ieder geval drie zangers die in het Stadsfries zingen en correspondeer ik in het Stadsfries?
Leyland werd in 1896 opgericht en bouwde vrachtwagens. Dat lijkt een correcte mededeling maar klopt hij ook? Nou nee, want tussen 1920 en 1923 bouwde Leyland ook personenauto's. Achttien in getal, ontworpen door Parry Thomas, voorzien van een achtcylinder in lijn van meer dan zeven liter en extreem duur.
Reliant Robin
Ik zag een soortgelijke Panhard in een museum in Cleveland. De kleur van het Minialuxemodel is natuurlijk volledig misgegrepen.
Maar qua kleuren zat ook een andere Franse fabriek, RAMI met deze "Tonneau" uit 1899 er flink naast. Het model was van zamak, maar had plastic wielen.
Safir, eveneens een Franse firma, maakte veel gedetailleerder modellen uit zamak en plastic, bij deze Panhard van rond de vorige eeuwwisseling is ook de onderzijde van de auto met motor, versnellingsbak en uitlaat weergegeven. Ik heb de auto trouwens wel omgeschilderd. Met alle kritiek, die ik op deze fabrikanten heb, ze maakten echt oude auto's en die vind je tegenwoordig niet meer.
Ik lees "De laatste Vikingkoning. Het leven en de wereld van Harald Hardrade" van Tore Skeie, uit het Noors vertaalt door Kor de Vries. Het gaat er bepaald niet zachtzinnig aan toe, Bulgaarse opstandelingen worden tot de orde gebracht door ze collectief blind te maken maar op elke 100 Bulgaren één 1 oog te laten houden, zodat ze toch in krijgsgevangenschap kunnen worden afgevoerd. Op de vertaling heb ik wel wat aanmerkingen, een Noorse volksvergadering werd een "ding" genoemd, maar omdat dat dan in het Nederlands ook een ding te noemen, vind ik wel heel kort door de bocht. Het meervoud van edelman is edellieden en niet zoals het veelvuldig in het boek staat edelmannen. En wat ik met "het bevolkste landsdeel van Noorwegen" aan moet, is ook de vraag, zou dat niet "het dichtst bevolkte deel van Noorwegen" moeten zijn?
De laatste weken ontvang ik emails van zogenaamd DHL en andere postbedrijven dat er een pakketje voor mij bij de douane ligt en of ik maar even de douanerechten wil ophoesten. Ik heb niks buiten de Europese Unie besteld, dus ik betaal niet. Het blijft vervolgens oorverdovend stil. Gister kreeg ik een bericht van een firma die medische kosten int, ik zou zo'n 150,00 Euro niet hebben overgemaakt. Men wordt steeds brutaler, want ik weet nergens van.
Dan was er behalve het vliegtuig ook de Britse Trojanfabriek, die had voor de Tweede Wereldoorlog een pracht slagzin; "Can you afford to walk?" en leverde tegelijk het bewijs dat je inderdaad beter een Trojan kon kopen dan te wandelen, want als je 320 kiometer liep was je meer geld aan schoenen en sokken kwijt. De afgebeelde naoorlogse Trojan, hier met reclame van Chivers, werd door Dinky Toys ook geleverd met o..a. reclame voor Dunlop en Oxo.
