Chicago...and all that jazz, een terugblik naar de jaren twintig van de vorige eeuw.
30.6.26
Zündapp
Zündapp, een motorfietsfabriek uit Neurenberg, probeerde in 1956 met een licentie van vliegtuigbouwer Dornier, de Janus met een 248cc tweetaktmotor te slijten, maar het feest duurde niet lang, in 1958 was het alweer afgelopen. Bestuurder en één passagier keken naar voren, de beide andere passagiers keken naar achteren.
Bern
Foto's uit het Zwitsers museum: een oud tramrijtuig uit Bern, links ga je naar het kerkhof, rechts naar de berenkuil. De beer is het waarmerk van Bern, zichtbaar in het wapen van Bern op de tram.
29.6.26
Nash
Ergens ten Noorden van Kopenhagen woonde de heer I.S. Jensen, hij bezat
deze schitterende achtcylinder Nash, natuurlijk heb ik hem opgezocht en
zijn wagen gefotografeerd, toen ik begin jaren zeventig in de buurt
was. Als ik me goed herinner was de auto licht- en donkerrood.
Bob
Als ik zelf een grammofoonplaat niet had dan ging ik zo'n vijftig jaar geleden naar de fonotheek. Ik herinner me de namen van twee medewerkers Houkje en Bob Rusche. Bob Rusche overleed vorige week. Hij wist veel van Duitse muziek en dan bedoel ik niet de muziek van "Junge, komm bald wieder", maar van Kraftwerk e.d. Ik vroeg hem om samen met mij een uitzending van Moondogs voor te bereiden. Dat gebeurde op uiterst zorgvuldige, maar ook onvergetelijke wijze.
28.6.26
Trombone?
Wanneer de saqueboute trombone werd is moeilijk te achterhalen, in ieder geval is het instrument een voorloper van de schuiftrombone. Hier een viertal sackboute- (ook wel sackbutt) spelers, van wie een het basinstrument bespeelt, dat wonderlijk genoeg is uitgerust met een handvat aan de "slide". Het Slokar Quartet bestaat uit Branimir Slokar, György Gyivicsan, Wassil Christov and Armin Bachmann.
28 juni
28 juni 1936 het was net als vandaag een zondag en om 12 uur 's middags werd ik geboren. Ik had daar volgens mijn moeder weinig zin in, want ik kwam twee weken later dan was gepland op de wereld.
27.6.26
Scheisse
Ik ben ja woetend, één maal per jaar is het vetranendag en dat heeft alles te maken met main geboerstag en dus herdenkt men mai. vetraan der vetranen en nu is een bieschen warm en gaat het defilé niet door. En dat noemt men militèr! Scheisse.
26.6.26
Knutselen
Na de Tweede Wereldoorlog plaatsten sommige heren de Merlinmotor van een Sptifire in een racewagen, aan races konden zij daarna niet meer deelnemen maar het het verhoogde wel hun aanzien. In feite was er niets nieuws nder de zon, want na de Eerste Wereldoorlog deed men precies hetzelfde. vliegtuig- en luchtschipmotoren werden in chassis van racewagens geknutseld.
25.6.26
Funkenblitz
Jawel, "Funkenblitz" en meegedaan een de race Peking-Parijs in 1907. Er had net zo goed kunnen staan "Gewitterwagen" en meegedaan aan de race van de maan naar Oldeholtpa in 1915. Aan race van Peking naar Parijs namen een Itala, een Spijker, een Contal en twee De Dion Boutons deel, van een Funkenblitz is geen sptake.
Pahinui
In ons land kreeg Gabby Pahinui pas bekendheid door zijn werk met Ry Cooder, die probeerde hawaiimuziek net zo populair te maken als de conjuntomuziek uit Texas. Ry Cooder vertelde me destijds dat Gabby niet van zijn muziek alleen kon bestaan en daarom werkte als vuilnisman. Cooder maakte met Gabby Pahinui onder meer deze elpee: "Gabby Pahinui Hawaiian Band".
24.6.26
Trein
Het nummer was oorspronkelijk bedoeld als een shownummer voor violisten, maar inmiddels is het dat ook voor mondharmonicavirtuozen: "Orange Blossom Special", een ode aan een trein.
Seversky 2
Het is wat te gemakkelijk na bijna tachtig jaar na dato lacherig te doen over De
Seversky's voorspelling hoe toekomstige vliegtuigen er uit zouden zien,
maar het blijft merkwaardig de volgende regels n.a.v. de Bell P-39 "Airacobra" in zijn boek "Victory Through Air Power" te lezen: "From
the point of view of design and workmanship the Airacobra is a plane of
which American engineers and manufacturers can be proud. Its
performance, however cut down by a pititfully underpowered engine - a
fact that can be traced to our procurement policy. The engine situation
could have been corrected, once the Allison engine had failed to serve
as expected, by frankly adopting the best available substitute. The
British Napier Sabre, a 2000- horsepower engine, eminently successful in
the Spitfire and Hurricane, was at hand for immediate use.
Unfortunately the Army steered around this and adopted instead the Rolls
Royce Merlin, with horsepower similiar to the Allison's." Noch de
Spitfire noch de Hurricane hadden echter Napier Sabre-motoren, ze hadden
Rolls-Royce Merlins, de Napier Sabres zaten in de Hawker Typhoon en Tempest en zover ik heb kunnen nagaan is de Merlin nooit geinstalleerd in de Airacobra.
Racen van stad tot stad
Dat
het een keer afschuwelijk mis zou gaan met de van-stad-tot-stad-racerij
zat er natuurlijk dik in en dat de autoriteiten daarna pas zouden
ingrijpen eveneens. Op 24 mei 1903 staat Parijs- Madrid op het
programma, Mors doet met veertien wagens mee, Panhard met vijftien en
verder zijn o.a. De Dion-Bouton, Mercedes, De Dietrich en Wolseley,
naast Renault dat vier wagens bestuurd door onder meer Louis en Marcel
Renault heeft ingeschreven, ook van de partij.Om kwart voor vier start
de eerste auto, een De Dietrich met de Londense importeur van het merk
aan het stuur. Louis Renault start als zesde en hij maar één doel: zo
snel mogelijk aan kop te komen, zodat hij niet in de stofwolken die
andere mededingers opwerpen hoeft te rijden. De eerste etappe gaat naar
Bordeaux daar aangekomen blijkt Louis de afstand met een gemiddelde
snelheid van 97 km/u. te hebben afgelegd. Maar achter hem gebeuren
vreselijke ongelukken, er zijn al meer dan tien mensen gedood, onder
wie Marcel Renault die, in de auto met inschrijfnummer 63, een bocht te
snel neemt, en er zijn nog veel meer gewonden. Louis Renault besluit de
strijd te staken, maar ook de autoriteiten nemen maatregelen: er mag
niet verder worden gereden, sterker nog de auto's mogen niet meer
worden gestart en moeten door paarden naar het station van Bordeaux
worden gesleept om daar op de trein terug naar Parijs te worden gezet.
Op hol 2
Een paar jaar later was ik opnieuw op een boerderij, dit keer in Hoornsterzwaag. Dat twee paarden daar op hol sloegen was mijn schuld. Het was namiddag, melkerstijd. Langs de groentetuin stond een wagen met een paar ervoor, op de wagen stonden melkbussen en achter de wagen stonden een koe en een paard. De boer had doeken vergeten waar de uiers van de koeien moesten worden schoon gemaakt en vroeg of ik ze even wilde halen. Dat deed ik en ik gooide de doelen onnadenkend op wagen vlak voor het paard achter de wagen, het paard schrok, trok zich los en maakte een rondje om de moestuin zodat het vlak voor het paard voor de wagen belandde. Dat zag zijn collega in wilde galop en zette meteen de achtervolging in. De melkbussen vlogen van de wagen en de arme koe werd een paar meter meegesleurd als een dame op naaldhakken. Uiteindelijk ontstond er weer rust in de tent, maar alle melkbussen moesten worden schoongemaakt en een paar uit de sloot worden gevist. Geen beste beurt.
23.6.26
Seversky
Altijd verdraaid interessant om te zien hoe mensen de toekomst zien,
zeker als het gaat om de visie van Alexander P. De Seversky in 1942 op
de het toekomstige militaire vliegtuig. De Seversky (1894 - 1974)
schreef zijn "Victory Through Air Power" kort na de aanval op Pearl
Harbor en het boek, waarin ik bovenstaande foto vond, stond van medio
Augustus 1942 een maand lang nummer één op de New York Times
bestsellerslijst. De Seversky, geboren in Tbilisi (Tiflis, in Georgië,
destijds deeluitmakend van het Russisch tsarenrijk) leerde vliegen van
zijn vader en werd na het doorlopen van de keizerlijke marine academie
eerst als piloot gelegerd in Sebastopol en later in Riga, waar hij
tijdens een luchtgevecht werd neergeschoten, de bommen aan boord
onploften, doodden zijn waarnemer en De Seversky raakte een been kwijt.
Dat weerhield hem niet om toch te willen blijven vliegen, maar zijn
meerderen verboden het. Tsaar Nicolaas II kwam tussenbeide en De
Seversky zette zijn loopbaan bij de marine voort. Tijdens de revolutie
in 1918 was hij gestationeerd in St. Petersburg en in maart van dat
jaar werd hij benoemd tot assistent marine-attaché in de Verenigde
Staten. Hij besloot niet naar Rusland terug te keren, werd testpiloot en
vond o.a het eerste bruikbare systeem om in de lucht te tanken uit. Met
geld verdiend met zijn patenten begon hij een vliegtuigfabriek, waarin
hij tevens een rol als piloot bleef spelen en diverse snelheidsrecords
op zijn naam bracht o.a. met de SEV-3, die ontwikkeld werd tot de
Seversky P-35 (foto hier onder), waarvan de tweepersoonsversie, de AT
(Advanced Trainer) -12 hier te zien is.
Veel van De Seversky's ontwerpen werden nooit uitgevoerd, o.a. zijn
"Super-Clipper". De fabriek maakte geen winst en toen Seversky in in de
winter van 1938/'39 in Europa was om vliegtuigen te verkopen, besloot
de raad van commissarissen hem aan de kant te zetten en de fabriek werd
omgedoopt in Republic Aviation Corporation, verantwoordelijk voor de P-47 "Thunderbolt",
die behalve in de Verenigde Staten dienst deed in Groot-Brittannië, de
Sowjet Unie, Frankrijk en Brazilië, in september 1944 waren er meer dan
10.000 P-47's gebouwd.
Op hol
In 1946 of 1947 werd ik voor de allereerste keer naar een boerderij gestuurd. Ik was liever thuis gebleven, want daar waren mijn boeken en mijn kleurpotloden. Ik ging naar Oosterwolde. Veel herinner ik me niet meer. Er was een Sint Bernard waar je als je uitkeek op kon rijden en die een enorme hekel had aan geüniformeerden, of het nou postbodes waren of militairen. Dat kwam door de laatsten, als ze achter in een vrachtwagen voorbij reden gooiden ze rotzooi naar de hond. Het enige wat ik me heel goed herinner was het volgende: een merrie zou naar een hengst in Drenthe, daartoe werd de merrie voor een wagen gespannen tussen de twee bomen en de boer en ik op de bok. Onderweg schrok het paard door een luide machine, steigerde en duwde de wagen achteruit een droge sloot in. De boer kalmeerde het paard en we zetten onze reis voort. Maar het was de eerste keer dat ik zo'n angstig paard meemaakte.
Boos
Boe
Alhoewel ik Denemarken en de Denen in het algemeen redelijk hoog in het vaan heb, lieten ze me jaren geleden behoorlijk zitten met hun Papa Bue's Viking Jazzband. Hoe zo Papa? En waarom Viking, de heren speelden toch niet op lures? En dan dat onzinnige melodietje: "Schlafe nein Prinzchen, schlaf ein". Een wiegeliedje van Brahms, hoe haal je het in je hoofd?
Heck
De Mercedes-Benz 130H(eck) uit 1934 had de motor en aandrijving achterin. De motor was een viercylinderzijklepper met een inhoud van 1308cc. De topsnelheid lag bij 92km/u. De wagen bleef tot en met 1935 in productie toen de 170H verscheen met een iets grotere motor (1697cc), de topsnelheid was ook hoger 108km/u. Op de foto een 170H met een houtgasgenerator.
22.6.26
Vinot
De Parijse firma Vinot-Deguingand werd bekend onder de naam Vinot en bestond tot 1926. De auto's werden oorspronkelijk naar Engeland geëxporteerd onder de naam "La Silencieuse". Of die naam gerechtvaardigd was, weet ik niet. Wat ik wel weet dat ze een stalen frame hadden en dat de eindoverbrenging door middel van en riem en een ketting ging. Van af 1903 kregen de wagens een houten chassis en werd de oorspronkelijke cylinderinhoud van de anderhalve liter tweecylinder zijklepper verhoogd en kwamen er viercylinders in productie.
Jan
Jan Brulaars noemde zich humorist maar de mensen om hem heen noemden hem moppentapper. Brulaars had een heel repertoire, dat hij naar omstandigheden aanpaste. Voor een FvD-publiek had hij een groot aantal Turken- en Marokkanengrappen paraat, maar moest hij voor een zaaltje Marokkanen optreden, wat overigens zelden voorkwam, dan nam hij Nederlanders op de hak. Kortom hij had een goed belegde boterham, zeker tijdens de wereldkampioenschappen voetbal was hij een veel gevraagd man na de wedstrijden van Oranje. Hij was voorzichtig, viel de eerste grap in het water, dan zorgde hij er voor dat de tweede in een totaal andere richting draaide, zodat succes niet uitbleef.
21.6.26
Joropo 2
De Venezuelanen noemen de joropo deel van hun folklore, maar de bewoners van buurland Columbia doen exact hetzelfde, je kunt de tango typisch Argentijns noemen maar de meest beroemde tangozanger komt uit Uruguay. Colombia timmerde muzikaal meer aan de weg dan Venezuela, dus veel mensen denken dat de joropo alleen bij de Colombiaanse folklore hoort.
20.6.26
Decauville 5
Decauville timmerde niet alleen aan de weg in Frankrijk, maar exporteerde ook smalspoorwegen, niet alleen naar Tunesië en Indochina, maar zelfs naar Australië. In 1932 werd het programma uitgebreid naar normaalspoor toen de Noordspoorwegen in Frankrijk twee voertuigen door Decauville liet bouwen met twee dieselmotoren, geleverd door Saurer. Iedere bogie had zo'n motor. In 1935 bestelde de Franse staatsspoorwegen twee voertuigen, die in tegenstelling met die van de Nord dieselelectrisch waren, maar wel met twee Saurermotoren per voertuig. Op de foto een automotrice van de Etat opvallend is de gelijkenis met de neus van de van veel later datum daterende TGV.
19.6.26
Decauville 4
In
Frankrijk werden in de jaren dertig heel wat autorails geproduceerd,
de meeste door autofabrikanten. Berliet, Bugatti, Renault, om maar een
paar te noemen, lieten zich niet onbetuigd. Dat was niet erg handig,
want voor al die verschillende railvoertuigen moesten verschillende
reserve onderdelen voorradig zijn. Daar kwam verandering in toen de
Acéries du Nord in Maubeuge in 1937 met de zogenaamde "Standard"
(foto boven) kwam. Ook Decauville leverde een aantal van de
Standards, ieder voorzien van twee twaalfcylindermotoren van Renault.
Decauville leverde intussen ook drie voertuigen aan Indochina en drie
voertuigen voor het meterspoor in Bretagne, ieder met twee dieselmotoren
van Saurer. Bovendien kreeg de fabriek een opdracht van de
Nordcompagnie onderzoek te doen naar railvoertuigen voorzien van een
propeller, waarmee ingenieur Kruckenberg in Duitsland succes had: op 21
juni 1931 veroverde de "Schienen Zeppelin" het wereldrecord voor
railvoertuigen met 230km/u. Bij de Schienen Zeppelin zat de propeller
achter, het was een zogenaamde duwschroef. Bij Decauville kwamen er
twee propellers één voor en één achter in een tweedelig voertuig. In
1937 kregen de ingenieurs Dumas en Châtel de opdracht voor zo'n
apparaat. Er werden twee tweetact dieselmotoren van Peugeot
geïnstalleerd. De totale lengte van het voertuig was 44,5 meter, Een
voordeel boven de Schienen Zeppelin was dat het voertuig niet gekeerd
hoefde te worden, Er konden 91 passaggiers worden vervoerd, de
machinist zat in een zogenaamde kiosk boven het voertuig. Er zijn
proeven gehouden tussen Parijs en Compiègne in 1939, gedurende de oorlog
stond het voertuig in Landy, daarna werd het vernietigd. Het voertuig
heeft nooit deel uitgemaakt van het wagenpark van de SNCF.
Decauville 3
Het
meest beroemde monument dat we als "nalatenschap" van de
wereldtentoonstelling van 1889 kennen is natuurlijk de Eiffeltoren, maar
wat verder allemaal te zien was is eigenlijk voorgoed vergeten. Alleen
al het geweldige karwei om alles op zijn plaats te krijgen was een
enorme opdracht. Er werd een smalspoorbaan aangelegd, die later ook kon
worden gebruikt om bezoekers van de tentoonstelling te vervoeren. De
firma die in de arm werd genomen was Decauville, een fabriek die sedert
1853 bestond en sinds 1871 onder leiding stond van Paul Decauville, die
in 1875 een monteerbaar railsysteem uitvond, waarmee suikerbieten van
een drassige bodem konden worden afgevoerd. Het bleek wonderwel te
werken, maar Paul Decauville had zijn zinnen gezet op personenvervoer en
hij verbrede het spoor van 400 naar 600mm en er werd in Tunesië een
65km lange baan met die spoorbreedte aangelegd. Decauville werd bekend
en die bekendheid zorgde ervoor dat hij de opdrachtn voor de Parijse
wereldtentoonstelling kreeg, dat werd "Le Chemin de Fer de
Decaucville". Tijdens de wereldtentoonstelling werden 6.3 miljoen
passagiers vervoerd, zonder een enkel ongeval. Maar dat was niet het
einde van de Parijse baan, want de Zweedse graaf Fredrik Posse kocht al
het materiaal en liet dat naar Helsingborg transporteren om een
railverbinding tot stand te brengen tussen Helsingborg en het
vissersplaatsje Råå, met een zijtak naar Ramløse. In augustus 1891 ging
het vervoer van start. De Helsingborg-Råå-Ramlø Järnväg (HRRJ) bleef
tot 1906 in bedrijf.
18.6.26
Decauville 2
Decauville was bekend door zijn smalspoorlocomotieven, hier een 030. In Frankrijk is op historische lijnen nog materiaal van Decauville te vinden
Parkeren
Vanochtend ontving ik per post deze missive van het parkeerbedrijf P1 in opdracht van de gmeente Goyse Meren. Er staat nog net niet dat ik standrechtelijk zal worden neergeschoten als ik me niet aan der lui voorwaarden houdt.
Arie Vlothouder.
Decauville
De firma Decauville was bekend door zijn spoorweglocomotieven maar begon met het bouwen van auto's met de productie van de Guédon, een kleine wagen die ze voiturette wilden noemen, ware het niet dat Léon Bollée dat woord geclaimd had, dus werd het de Decauville Voiturelle. De auto had een verticale twee cylinder luchtgekoelde motor en tweeversnellingen. Maar heel bijzonder: onafhankelijke voorwielvering.
Jug Band 2
Eind jaren twintig, begin jaren dertig, worden in de Verenigde Staten jug bands op de plaat gezet, dat wil niet zeggen dat ze er al niet eerder waren en ze ontstonden toen zwarte muzikanten op simpele instrumenten, zoals de jug (een aarden of metalen kruik), het wasbord en de kazoo, die echte instrumenten imiteerden (bijvoorbeeld uit geldgebrek), muziek maakten. Een tweede hausse ontstond in de jaren zestig, maar toen waren het hoofdzakelijk witte muzikanten die de eerdere zwarte muziek ontdekten, in Engeland werd het ook een rage, maar daar heette het skiffle muziek.
17.6.26
Harry 2
Werd er op attent gemaakt dat Harry Vermeegen, voordat hij zijn dagelijkse portie nonsens uitspreekt, geen broodje paling eet maar een broodje katenspek.
Alfa Romeo
Een ietwat ongewone Alfa Romeo, de 6C2300 Aerodinamica Spider met een 2,3 litermotor, waaraan Vittorio Jano nog gewerkt zou hebben, voordat hij door Mussolini zou zijn ontslagen (?) en de gebroeders Jankovits de auto afbouwden. Jano werkte later voor Lancia en Ferrari.
Piim
Op een Nederlandse chocoladereep staat geen Nederland, maar op een Estse staat wel Eesti, compleet met dingen die de Esten kenmerkend vinden voor hun land, zoals de vlag, muzieknoten, vissen, een wolf en een windwijzer. Die windwijzer is Vana Toomas, oude Thomas, ter herinnering aan een stadswacht. De chocolade is piimašokolaad, melkchocolade. Piim is melk.
OHRA
Pixy was naar de dokter. Piky is daarvoor verzekerd, niet dat zij dat weet, maar ik weet dat wel. Ik heb haar verzekerd bij OHRA. Ik heb gister een uur lang aan de telefoon gehangen bij die maatschappij omdat ik geen 06-nummer heb, ik kreeg uiteindelijk de raad vandaag opnieuw te bellen met de afdeling schadeverzekeringen. Ik kreeg een uur geleden iemand aan de telefoon wiens raad ik heb getracht op volgen, zonder resultaat. Een fantastisch verdienmodel, je vraagt iedere maand premie, maar als het op declareren aankomt vraag je een 06-nummer, waarom geen BMW 5-serie of een Jumbo Juichcape?
16.6.26
IF
Bovag
De BOVAG (Beweging Operationele Vegers Anale Gaten)
heeft er nogmaals bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten op
aangedrongen haast te maken met de bouw van gemeentelijke toiletten,
zodat de wc's in particuliere woningen kunnen worden afgesloten, omdat
zij immers overduidelijk bijdragen aan een enorme milieuvervuiling,
doordat burgers niet alleen faecalia in toiletten deponeren, maar ook
allerlei andere stoffen die schadelijk zijn voor de leefomgeving. De BOVAG veegt
bovendien niet met papier, hetgeen regelmatig tot verstoppingen leidt,
doch de bij haar aangesloten vegers doen dit met een onschadelijke
zeepoplossing. Gemeenten moeten mensen meer bewust maken van
de negatieve effecten van het poepen in hun eigen woning. Daarvoor
pleit de BOVAG, de brancheorganisatie van anale vegers.
Seaplane Harbour
Op een plattegrond van Tallinn zie ik bij de haven de woorden Seaplane Harbour staan. Dat kan toch niet waar zijn: een haven voor watervliegtuigen? De tijd van b.v. Short- en Martinvliegboten is toch al lang voorbij? Dat blijkt te kloppen. Maar de hangars, in 1916 gebouwd door twee Deense architecten en destijds het grootste bouwwerk van beton ter wereld is veranderd in een schitterend maritiem museum, waar iedereen die geïnteresseerd is in schepen beslist naar toe moet. Van de uitgeholde boomstam tot het modernste zeiljacht, alles is er te vinden en dan heb ik het nog niet eens over de in de jaren dertig door Vickers-Armstrong gebouwde duikboot (foto) die kan worden bezocht.
15.6.26
Slagter
Jan Slagter in "Goedemorgen Nederland": "... en dan zet ik in mijn steunzolen altijd even op de verwarming..."
Jan Slagter in "Tijd voor Max": "...stoofpeertjes passen daar ook heel goed bij..."
Jan Slagter bij "Roosmalen en Groenteman: "...dat verhaal van de Oempaloempa's, fantastisch..."
Jan Slagter in "Nieuwsuur": ...ik zei nog zo majesteit, dat moet u niet doen..."
Jan Slagter bij Jeroen Pauw: "...donkerbruine poep, niets dan donkerbruine poep..."
Subscribe to:
Posts (Atom)