Cy Touff & Richie Kamuca met "It's Sand Man".
21.10.26
Tourer
Oorspronkelijk zou de door Alec Issigonis ontworpen "Minor" "Mosquito" gaan heten en zou hij anders dan de uit Morris "Eight" overgenomen motor een horizontale viercylinder hebben gekregen, in october 1948 verscheen de voor Morris begrippen redelijk revolutionaire auto op de weg. De koplampen zaten toen nog in de grille, maar vanwege het feit dat men er serieus over nadacht de "Minor" naar de Verenigde Staten te exporteren werden de lampen in 1951 naar de spatschermen verplaatst. In 1953 verdween de 918cc-zijklepper uit het vooronder en werd vervangen door een kopklepmotor met een inhoud van 803cc uit de Austin A30, dat kon omdat
Morris en Austin in 1951 waren samengegaan in BMC. De tourer, of als u
wilt, de convertible was vanaf 1948 leverbaar, de auto op de foto's
dateert van twintig jaar later en kwam in 2000 naar Nederland.
20.10.26
Object
Auto’s
horen volgens mij herkenbare spatborden te hebben en losse koplampen,
maar waarom vind ik auto’s die helemaal niet op auto’s lijken dan zo
leuk? Auto’s verkleed als reclameobject: als inktpot? Dit is een tweetal
auto’s, gebouwd in Frankrijk: de bovenste, een Rovin als rijdend
inktpotje, de onderste, een Renault, maakt reclame voor zeep.
19.10.26
Kellner 2
Behalve de componist Kellner is er de veel bekendere carrosseriebouwer Kellner, begonnen in 1861 met de constructie van koetsen, werd rond het begin van de voorlaatste eeuwwisseling de stap gezet naar de bouw van autocarrosserieën, bovendien kwamen de zoons van de oprichter in het bedrijft en werd de naam Kellner Frères. Ze vervaardigden op allerlei, en niet alleen Franse automobielen, carrosserieën, maar de meest bekende zijn die toch die op Hispano Suiza.
Asmahan
Umm Kulthum blijft natuurlijk de meest beroemde zangeres van de Arabische wereld maar Asmahan mogen we toch een goede tweede noemen. Een stormachtig leven verdeeld tussen Libanon en Egypte, meerdere huwelijken en een tragisch einde met twijfels over spionage voor de Britten dan wel de Gestapo. Hier Asmahans "Ya habibi taala elhani".
17.10.26
Stad e.o.
Dit is stadmotorwagen A327 van de NZH in Haarlem. De motorwagen kwam buiten de stad, want hij had daartoe de twee noodzakelijke twee koplampen, hij reed van het Soendaplein naar Heemstede v.v. Gebouwd werd de wagen in 1913 bij Beynes in Haarlem, hij bleef in zijn geboorteplaats tot 1948 toen de tramlijnen daar werden verbust, hij verhuisde vervolgens naar Leiden, om daar tot 1960 op het stadsnet dienst te doen. De motorwagen is gerestaureerd als Leidse tram en rijdt nu nog regelmatig in Den Haag e.o.
16.10.26
F.N.
Een auto uit de wapenfabriek in Herstal bij Luik, een FN, een 1300 S sport uit 1925, maar als ik op zoek ga naar een afbeelding in "Histoire de l'Automobile Belge", vind ik een totaal anders ogende auto. De eerste 1300 dateert uit september 1923 en verscheen als opvolger van de inmiddels gedateerde 1250. De 1300 had een viercylinderkopklepmotor met een inhoud van 1327cc. Er werden 2781 exemplaren gebouwd, waarvan 200 van het type Sport, met een iets zwaardere motor, oliekoeler en aluminium zuigers Het was een succesrijke wagen en er werden de nodige prestaties meebehaald, waaronder twee maal de 24 Uur van Francorchamps. Vermoedelijk is de afgebeelde auto één van het fabrieksteam dat deelname aan de genoemde 24 Uur, maar enige jaren later van een andere carrosserie voorzien.Inn 1935 stopte FN met de personenwagenproductie, al is er begin jaren vijftig even sprake geweest dat de Hotchkiss-Grégoire in licentie zou worden vervaardigd, maar dat is niet doorgegaan evenmin als de bouw van een bus met twee Perkinsmototoren. FN beperkte zich tot de bouw van vrachtwagens, maar tussen 1937 en 1940 werden voor de Belgische markt Peugeotpersonenauto's geassembleerd. In 1947 werd onderstaande driewieler met een tweecylindermotorfietsmotor met een inhoud van 992cc, gekoppeld aan een vijfversnellingsbak gebouwd.
15.10.26
140C
Er wordt gefilmd, of beter gezegd, men is klaar om te gaan filmen, het perron is van een hardhouten vloer voorzien, er zijn antieke lantaarns geïnstalleerd, er is extra licht opgesteld, de cameraman staat klaar en de figuranten zijn in een costuum anno 1900 gestoken, maar eerst moet de 140 C, die net is binnengelopen nog weg, evenals de Lorraine 2130 LWB op de achtergrond, want zowel locomotief als autorails dateren uit een later tijdperk. De 140 C kwam tussen 1913 en 1920 op de rails, oorspronkelijk bij de Franse staatsspoorwegen (État) en zou later zowel in het oosten als in het westen van Frankrijk dienst doen.De maximumdienstsnelheid was 80 km/u. In 1958 waren nog 293 dienstvaardig.
Toetje
Het schijnt erg belangrijk te zijn te weten dat Paul Witteman het programma Pauw en De Wit aankondigt want ieder avond verschijnt die mededeling in beeld, nog belangrijker is het aantal zogenaamde achtergrondzitters dat iedere avond achter de de praters aan tafel verschijnt, toch hebben zij een belangrijke rol want zij dienen ter verhoging van de kijkcijfers, want als Herman uit Gasselternijeveen op de buis verschijnt dan meldt hij dat aan zijn familie en bekenden zodat heel zijn hele achterban die avond aan de buis gekluisterd zit. Dat zelfde gebeurt bij Japke uit Oldeboorn en Sjeng uit Roermond, de kijkcijfers schieten omhoog. Inmiddels zien wij vrijwel iedere avond Toetie, eigenlijk Toetje, de bekende "party hopper" vertellen over haar nieuwste escapades op het politieke pad, waarmee duidelijk wordt dat Pauw en De Wit Toetje dermate hoog in het vaandel hebben dat zij totaal vergeten zijn dat Toetje olie op het vuur kwam smijten bij de Loosdrechtse anti-azcrellen.
14.10.26
Packard
Packard was voor de Tweede Wereldoorlog een roemrucht Amerikaans merk, dat zeer in trek was bij rijke Amerikanen die Duesenberg te vulgair en te extravagant vonden en Cadillac meer voor de nouveaux riches. Packard had sinds 1901 een fraaie slagzin: "Ask the man who owns one" en was met noviteiten regelmatig Cadillac de baas, zo verscheen in 1915 al een V12, die Cadillacs V8 in de schaduw stelde. Op de foto een Packard Super Eight convertible sedan uit 1939.
13.10.26
Kuch
"Ein Bißchen Blech, ein Bißchen Lack, Fertig ist der Hanomag", zo klonk het rijmpje over het met een achterin geplaatste 499cc ééncylindermotor en met een ketting aangedreven autootje dat de Hannoversche Maschinenbau AG in 1924 op de markt bracht. Merkwaardig was dat wel, een piepklein wagentje gebouwd door een fabriek die stoomlocomotieven bouwde en daarnaast sinds 1905 door stoom aangedreven vrachtwagens. De bijnaam voor het door twee studenten ontworpen tweezitsautootje was "Kommisbrot" (soldatenkuch), er zijn tussen 1924 en 1928 bijna 16.000 van gebouwd.
Zhrihan
Emil Zrihan, bekend onder de naam "de Marokkaanse nachtegaal", werd geboren in Rabat, maar emigreerde op negenjarige leeftijd met vader en moeder naar Israël. Vanaf zijn dertiende is hij professioneel zanger en hij is tegenwoordig voorzanger in een synagoge in Ashkelon. Toch is hij de muziek van zijn geboorteland niet vergeten, hetgeen blijkt uit deze opname van "Ana dine dine allah" en "Ya moulati ya lalla". Hoe Spaans de judéo-arabische muziek kan klinken hoort u in deze opname van "Mahani Zin".
12.10.26
1812
De dirigent in uniform en met helm op zijn hoofd met
Tsjaikovsky's "Ouverture 1812". En natuurlijk de kanonnen.
Beslist geen schatkamer
Truck was een radioprogramma voor vrachtwagenchauffeurs, waarin aandacht werd besteed aan alle facetten van het vak, o.a. aan het door werkgevers ontduiken van de verplichte cao-betaling. Op zeker moment zit ik met een aantal chauffeurs in de studio en een studioportier komt binnen vergezeld door twee politieagenten. De portier roept: "Bloemendaal ze komen je halen!" Kwalijke grap. want het brengt mij terug naar 1940-'45. Ik laat het er niet bijzitten en besluit later die dag telefonisch contact op te nemen met de adjunctdirecteur van VARA-radio. Maar ik kom van een wel zeer koude kermis thuis, Joop Söhne deelt me mee, dat ik het zelf maar moet oplossen. Dan was er die VARAGIDS-collega die me een Sudetenfries noemde, naar analogie van de Sudetenduitsers die zo'n kwalijke rol speelden toen Hitler Bohemen en Moravië "Heim ins Reich" wilde. Leuk, dat Sudetenfries? Nee, allesbehalve. En jaren later was er Jan Douwe Kroeske die een sleutel van de Franse douane stal en weggooide, waarvoor ik hem kapittelde en hij vervolgens het verhaal bij het hoofd van VARA's Radio Drie ophing dat de jood Bloemendaal angstig was. Toen ik een Toyota-pickup reed noemde een collega van het opleidingscentrum van de omroep mij: "Tojood in een Toyota". Het zijn zomaar een paar herinneringen, er zijn ongetwijfeld meer, gelukkig zijn die weggesleten. Één ding is duidelijk: van je collega's moet je het maar hebben.
11.10.26
De Schatkamer
Er staan nogal wat radioprogramma's op mijn conto, te beginnen met Popsmuk, dat ik ooit met Pim Oets maakte, sinds kort is e.e.a. terug te vinden in De Schatkamer, maar toen ik op zoek ging naar mijn meest recente radioprogramma kwam ik van een oude kermis thuis, want De Gezamenlijke Zenders Peazens & Moddergat liet een niet door mij gemaakt fragment van een interview met Rudi Carrell horen, i.p.v. De Schatkamer meer Het Rommelhok dus. Ik spitte verder en ontdekte dat het nogal meeviel. Nashville had Bill Monroe en Dolly Parton in petto, maar Truck bood slechts de groeten van een paar Amerikaanse tv-idolen. Morgenrood had o.a het door Kees Hillen opgetuigde prachtige programma in Artis. Moondogs bracht herinneringen aan Herman Brood en The Residents en After Hours aan The Watchman. Ik heb slechts sporadisch meegewerkt aan televisieprogramma's, een ervan was Frans Boelens Rood, Wit, Blauw, bewaard gebleven is een fragment van de uitzending over nudisme, waarover als ik me goed herinner nog vragen in de Tweede Kamer zijn gesteld. Ik werkte verder ook mee aan Peter van Halms Midweek, daarin zat een verhaal over Renault.
9.10.26
Stationette
Aan deze auto kwam nogal wat hout te pas, het is de door James V. Martin in 1950 in New York ontworpen "Stationette" met een viercylinder Herculesmotor. Het was een auto die noch schokbrekers noch een cardanas had en 60 mijl per uur haalde. Er is maar één prototype gemaakt want helaas voor Martin kwam het niet tot een serieproductie
Voiturette
Een Lion Peugeot tweecylinder die op 22 april 1911 meerdere records brak in de voiturettecategorie met Georges Boillot aan het stuur.
Gigantisch
Ik was acht en het was een dun boekje in de etalage met voorop een blauw vliegtuig. Ik vroeg het voor Sinterklaas. Daar zullen mijn ouders best over hebben nagedacht want het boekje lag niet in een reguliere boekwinkel, maar vermoedelijk in de etalage van een "foute" firma. Toch kreeg ik het boekje begin december 1944. Voorop stond een Morane Saulnier, maar binnenin vond ik de Messerschmitt ME 323 "Gigant",een enorm transportvliegtuig met zes Gnome et Rhônemoore, motoren afkomstig uit het bezette Frankrijk. Het kwam in 1942 in gebruik en werd ingezet in het Middellandse Zeegebied en later ook aan het Oostfront. De snelheid lag op zeeniveau bij 218 km/u. Vooral het aantal wielen vond ik toen indrukwekkend: tien.
8.10.26
Mexico
Waar het woord mariachi precies vandaan komt zal naar alle waarschijnlijkheid altijd wel een raadsel blijven. Lang werd gedacht dat het een verbastering was van het Franse woord mariage, niet zo vreemd omdat de Fransen in 1862 Mexico binnen vielen en kort daarna Maximiliaan als keizer op de troon plaatsten. Het keizerrijk was van korte duur: op 19 juni 1867 werd Maximiliaan geëxecuteerd. Het woord mariachi dateert echter al van voor de zogenaamde "Franse Interventie".
Vandaag de dag associëren we mariachi met violen, gitaren en trompetten, maar van schallend koper is in de eerste grammofoonplatenopnames geen sprake. Het Cuerteto Coculense, genoemd naar de plaats van herkomst, Cocula, telde vier instrumentalisten: twee violisten, een vihuela- (kleine gitaar) en een guitarron (basgitaar)-speler. Het kwartet werd in 1907-'08 door drie verschillende Amerikaanse maatschappijen opgenomen: Edison, Columbia en Victor. Dit is "Las Abajeñas" waarin de vrouwen uit uit het laag gelegen land worden bezongen. Ook bij de Mariachi Coculense de Cirilo Marmolejo (foto) is van trompetten (nog) geen sprake. Een opname uit 1937 van "La Cantinera". Cirilo's oomzegger José Marmolejo maakte, voordat hij een eigen mariachigroep (Mariachi Tapatio) startte, deel uit van het orkest van Cirilo, en alhoewel er sprake is van een cornetspeler in sommige vroege mariachibands, is de eerste bekende trompettist Jesús Salazar, die we hier horen in "La Rosita" met de Mariachi Tapatio.
Fries
Ik moet toch nog even terugkomen op de Dialectenatlas, want wat lees ik op pagina 142, de vertaling van het Friese rijmpje: "Boter, brood en groene kaas, wie dat niet zeggen kan is geen echte Fries", maar hier wordt brea in pap vertaalt, terwijl het toch wel degelijk brood betekent. Bij dergelijke fouten vraag je je af welke voor mij oncontroleerbare fouten er meer in het boek staan.
7.10.26
Megola
Een motorfiets uit het begin van de jaren twintig van de vorige eeuw met voorwielaandrijving en magneetontsteking.
Goliath
Vliegtuigen die in de Eerste Wereldoorlog waren gebruikt werden na 1918 in gezet in het civiele luchtverkeer, zo vloog de KLM van Schiphol naar Londen met een De Havilland DH9, een vliegtuig dat ontworpen was als bommenwerper. De Farman F60 "Goliath", bedoeld als tweemotorige bommenwerper,kwam te laat klaar om als bommenwerper te worden ingezet en verscheen in 1919 als vliegtuig voor twaalf passagiers en vloog op 8 februari 1919 voor de eerste keer van Parijs naar Londen. De motoren kwamen van Salmson. De maximum snelheid was 160 km/u.
6.10.26
Thee voor twee
Laat ik het eens omdraaien. Geen Bach, Grieg of Borodin geïntroduceerd in de lichte muze, maar een populair liedje als "Tea for Two" bewerkt door een serieus componist. "Tea for Two", hier hoogst waarschijnlijk het meest bekend in de uitvoering van Doris Day en Gordon McRea, komt uit de, en nu aarzel ik even, want noemde je zo'n Amerikaans muziekwerk in 1924 een operette of een musical, "No, No Nanette" van Victor Youmans (foto) (muziek) en Irving Ceasar & Otto Harbach. Een van de eerste grammofoonplaten met het lied verscheen in 1925, de zangeres was Marion Harris. In 1928 werd "Tea fo Two" de inzet van een weddenschap tussen dirigent Nikolai Malko en de tweeëntwintigjarige componist Dmitri Shostakovich, zou laatst genoemde, het werkje in een uur kunnen orkestreren voor symphonieorkest? Het lukte: in veertig minuten, alleen gaat het onder andere naam door de wereld: "Tahiti Trot".
Stoom
In 1956 werden er in
Groot-Brittannië nog steeds stoomvrachtwagens gebouwd voor export naar Argentinië.
Groot-Brittannië nog steeds stoomvrachtwagens gebouwd voor export naar Argentinië.
Klederdracht
Onder klederdracht heb ik altijd iets regionaals verstaan, ik bedoel dat
de kleren van iemand uit Twente verschilden met die van iemand uit
Drente. Maar als ik het boekje uit 1912 "Geschiedenis der
Kleederdrachten", uitgegeven ter gelegenheid van het vijfentwintig jarig bestaan der firma
H. Hollenkamp, raadpleeg, dan blijkt dat toen onder klederdracht alle
kleding werd verstaan. Het fraai geïllustreerde boekje, ontworpen en
gedrukt bij Van Leer in Amsterdam begint in Egypte en eindigt in het
begin van de twintigste eeuw. Uit het uitgebreide bijschrift bij "Een
sportfeest in de 20e eeuw" citeer ik het volgende:
"Tussen 1882 en 1900 droeg de vrouw vaak een soort tuniek, een Figaro
en Jacco-jakje. De hygiène dwong haar te breken met de verderfelijke
gewoonte zich te eng te rijgen om een dun middeltje te hebben en deed
haar schoeisel verwerpen, dat het lichaam vervormde en mismaakte. Steeds
grooter omkeer in de kleeding bracht de sport. Het rijwiel eischte ook
voor de dames een practische kleeding; al te vurige ijveraarsters wilden
een heerenkleed invoeren, doch het bleek onnoodig. Nieuwe verandering
bracht weeder de luchtscheepvaart. De vliegenierster werd gedwongen, om
de beperkte ruimte, zich in een overal even wijd, slechts van onderen
minder wijd, zelfs zeer eng kleed te steken. De "entravée" ontstond.
Bedoeld voor het er mee in de lucht gaan, gingen de jonge dames, ook op
aarde in de "jupe entravée" wandelen. In den aanvang ging het moelijk,
vele schoonen struikelden en strompelden. Daarom noemde men de
"entravée"... de strompelrok. Buitennissige dames wilden, vrij van de
aarde, in de lucht direct man worden en schiepen een kleedingstuk, dat
zij noemden: "jupe Harem" of "Harembroek". Dit kleedingstuk bracht het
niet tot mode. De sport heeft de vrouw gebracht tot de schoone, soepele
kleeding van thans, die de schoone lijn van het lichaam volgt, en
slechts ontsierd kan worden door het te vele, het te opzettelijke. De
kleedimg van de rechte lijn schiep vele en kostbare fantaisieën,
toiletten van duizenden guldens. Men ziet avondtoiletten van soepel
goudbrocaat met lichtmauve overwaasd, met een garneering van orchideeën.
De automobiles hebben voor den man de sportpet en de sportjas in zwang
gebracht en voor de vrouw een costuum, dat er weinig van verschilt. Ook
de jongens- en meisjeskleeding heeft in de laatste eeuw groote
verandering ondergaan. De wijd uitstaande meisjeskleeding, de hessen en
buisjes der jongens verdwenen in de tweede helft der 19e eeuw voor de
matrozen- en norfolkpakjes. Beider kleeding wordt steeds losser en
fleuriger en staat ook in het teeken der sport. Thans is de sport nog de
heerscheresse voor een deel der mode. Welke invloed zich na de sport op
de mode zal doen gelden. ligt in het duister."
Stadsfries 2
Anderhalf jaar geleden zat ik 's avonds op een terrasje naast twee AN-sprekende heren. Ik vroeg in het Liwaddes waar ze vandaan kwamen. Beiden antwoorden: "Uit Leeuwarden". Mijn volgende vraag lag voor de hand, waarom spreken jullie geen Leeuwarders? Ik ben in 1953 weggegaan, maar spreek het nog altijd. En hoe komt het dat ik het hier in stad nog maar zo weinig hoor? Dat komt door de studenten, die spreken het het niet.
5.10.26
Anachronisme
Als u goed kijkt ziet u achteraan de keizerlijke garde, de garde van Napoleon Bonaparte naar ik aanneem, iemand met een sousaphone, dat is sterk want dat instrument dateert van 1893 en zelfs als het de garde van Napoleon III zou zijn, diens bewind was in 1870 afgelopen, sindsdien is Frankrijk een republiek.
Stadsfries
Om u even aan het Stadsfries te laten ruiken: het eerste deel van een verhaal dat ik ooit in die taal op deze blog schreef.
Oege Minnema had krekt 'n sjaal om- en syn frijskieterke andeen om syn dageluks blokje om te gaan, wat nyt fan 'n leien dakje gong, want hij wu nyt anne rollator, dus hy stroffelde soa nou en dan en was oek al 'n paar keer oppe Eewal op syn bek fallen, toen er anbeld werd, wie kon dat nou godferdomme om kuttier over negenen op 'n saturdach weze? Welke kloatsak haalde 't in syn hassus om soa froeg bij 'n pensionneerde an te bellen? 't Bleek Ynte te wezen, nou fan Ynte had 'r geen ferlet, want die lul had de bek altiten in beide hannen en dan op 'n manier waar anderen gin broad fan lusten. "Must 's hoaren juh", begon Ynte, "d'r is bran oppe Skraans en ik docht dat we dar maar even hene musten". Bran of gin bran oppe Skraans, maar d'r was gin denken an dat hij met Ynte, die d'r altiten flink de pas in had, naar de Skraans toffele su: "Gaastou maar allenich, das mij feulsten te fer. Ik haal amper de Preensentuun." "Koop dan oek 'n rollator, groate soech", sei Ynte. Suden juh soan overkommeling gin feech omme hassus geve, docht Oege, noemt mij 'n soech, is drie jaar jonger as mij en hèt twee nije heupen."
Hij had 't er al 's met syn dokter over had, want hij had
nou al 'n paar jaar pine in syn rechterpoat. 't Kon wel uutstraling weze fanuut
de heup, had die kloatfioal seid. Daar skoten je oek gin soademiter met op.
"En dan?", had 'r fraagd. "Nije heup", had de dokter seid.
Gin denken an, hij had in 47, maar 't kon oek 48 weest hè, tien dagen in 't
Bonnefasius legen bij de nontsjes, fanwege blinedarmonsteking en met suksoart
sekreten wu hij noait meer fan doen hè, se hadden 'm smorns in plaats fan met
'n waslapke met 't leek wel 'n pannespoans de billlich wossen. Nee, soa gek
kregen ze hem noait weer. Mar kom 't was deur dy ferrekte Ynte al laat wurren
foor syn blokje om, hij trok de deur dicht en skuufelde de Speulmanstraat uut.
Mar nou hij dur even langer over nadocht, hij
had noch één keer 'n nacht in 't sykenhuus legen, dat had in Den Haach weest,
waar 'r bij de Olveh 'n opleiding tot fersekeringsagent folgd had, op 'n
nacht was 'r op wech naar syn kosthuus fan 'e fyts fallen en was met 'n
gat inne hassus naar 't sykenhuus oppe Suudwal transporteerd, hij had daar oek
syn frou kennen leerd, want sij had daar ferpleegster weest. Sij waren een jaar
later in Liwadden troud, maar sij kon dare nyt wenne, sy fon 't 'n
allerferskrikkelukste rotstad en had 'm de kop gek seurd om naar Den Haach
teruch te gaan, uuteindeluk hadden se 'n skoft in Ryswyk woand, maar toen se op
'r fyfenfyfstichste overleden was, wist 'r nyt hoe gau 'r werom naar Liwadden su.
Kynders hadden se noait kregen en de enichste femilie dyt 'r had was 'n suster,
maar dy sat al jaren in Groat Lankum.
Hij was verrekte blyd dat 'r
werom was, hij had syn ferskeringsportefulje foar 'n moai bedrach ferkope
kennen; syn meeste klantsjes had 'r destyds inne buurt fan 'e Hoefkade had,
waar noch 'n paar keer 'n reltsje weest had: één keer omdat 'n overbuurman
klaagd had over 'n bloat skilderij in de keunstakademie, waar de man altiten op
uutsach, ' n andur keer had 'n man oppe tillevisie in 'n dokumentère sich
beklaagd over 't feit dat 'r in syn kleine huuske gin behoarlukke wip make kon,
gelukkich hadden dat gin klanten fan hem weest. Hij had syn frou noait soa
goed begrepen, want har ouden kwamen godferdomme uut Sneek, dus waarom kon dat
frommes sich nyt te plak foele in Liwadden en had hij soa gek weest om naar
Ryswyk te ferhuzen? Flak foardat se trouden had syn vader 't 'm noch ernstig
afraden: "Trou noait met 'n Sneker", had 'r seid. 'n Tante fan hem,
tante Afke, had dat oait deen en had' r constant 'n paar blaue ogen an
overhouden. "Snekers", had pappe seid, "hewwe gin gevoel foar
humor, dat komt fan 't drabbelkoeken frete. Alle gefoel for humor ferdwynt as
sneeuw foar de son by 't eten fan 'n drabbelkoek en soa as je wete lusse de
Snekers daar wel pap fan."
Pappe hat gelyk had, hij had nyt oplet,
as 'r dat al deen had, dan had 'r merke mutten, dat Sibbelsje har ouden, dyt
in de Haagse Fogelbuurt woanden, har pappe was onderwyzer, elke sondach
drabbelkoeken, dyt se uut Sneek opstuurd kregen, want dy krengen waren in heel
Den Haach, ondanks de naam fanne fabrikant, nyt te krijen, bij de koffy hadden,
want soas Sibbeltsjes fader sei: addes was 't gin sondach. De earste keer
dat 'r op sondach bij Sibbeltsjes ouden oppe koffy weest had, had 'r wat doms
seid: "Lekker mefrou, self bakt mefrou?", waarop Sibbeltjes moeke 'm
uutlachen had: "Nee jonkje, dy wurre deur myn broer elke week fers
uut Sneek opstuurd." Sibbeltsjes fader was nyt meer bijkomen fan 't lachen en bijna in
syn drabbelkoek stikt. Dat was spytich genoech nyt beurd.
Sibbeltsje, dyt natuurluk
Sybilla hiette, sat in Ryswyk op 'n kwiltklupke dat elke woensdagmiddag bij
mekaar kwam. De wyfkes hadden 't tegare, mar toch oek individueel, wat hooch inne hassus en daarom
mocht Oege, hij had kantoor an huus, graach 's binnenfalle met 'n jolige
opmerking dyt 'r oppikt had fan syn klandiezje rond de Hoefkade. So was 'r 'n
keer binnenkomen, toen één fan de frouwen wat te lang naar syn sin op 't huuske
sitten bleef, met "Ik mot schètte as 'n règer". Sibbeltsje had daarna
dagen nyt met 'm sproken.
Der fyl met Sibbeltsje totaal nyt te lachen, wat dat
betreft was 't 'n echte Sneker, in 't begin had 'r noch probeerd de wekelukse
drabbelkoekensending stop te setten, want oek sij must se elke sondach hewwe,
mar suks had tot handgemeen leid. Hij had nameluk in syn hoofd set dat
gin drabbelkoek meer humor betekene su. Mar suks bleek nyt 't gefal, één keer
drabbelkoek werkte krek as moekemelk. 't Maakte deel uut fan 't gestel. Syn
pappe sei dat de laatste Sneker met humor Sam de Wolff weest had, mar dy was in
1960 sturven en had seer waarskynluk noait drabbelkoeken eten. In 1972 waren
Sibbiltsjes ouden oppe hoek fanne Laan van Meerdervoort en de Conradkade op ’n
trem fan lijn elf botst. Dat hadden se ‘t nyt overleefd fanself.
Na de
kremaasje wu Sibbeltsje de urnen met nar huus nimme, dat sach Oege heulendal ny
sitte, want wat must 'r met twee fan die kruken oppe skoorsteenmantel? Mar
Sibbeltsje sette har sin deur en laadde de as fan 'r pappe in één leech
drabbelkoekenbuske en de as fan 'r moeke in 'n ander leech drabbelkoekenbuske
en se kocht twee enorme speulgoedberen en stopte de drabbelkoekenbus mette as
fan ‘r pappe inne ene beer en de andere drabbelkoekenbus mette as fan ‘r
moeke inne andere beer. Se kregen elk een borduurd truitsje an, het ene met
't woard pappe, ‘t andere met ’t woard moeke en elke avond, as oppe tillevisie
't achtuursjoernaal begon, nam Sibbeltsje de beren op skoat en aaide se over hun
hasses. Oege had ’t hart nyt om te protesteren, ’t mankeerde dur noch mar
an dat Sibbeltsje de beren elk ’n drabbelkoek te freten gaf.
Atlas
Voor me ligt de vorige week aangeschafte Atlas van het Dialect in Nederland, een naar mijn mening iets te uitbundig geïllustreerd boek. Natuurlijk zoek ik de lemma's over het dialect dat ik ken het eerst op, het Stadsfries. Maar ook het stukje over Marijke Muoi, hier Maaike Muoike genoemd, een benaming die mij onbekend in de oren klinkt net als Leeuwardense, Leeuwarder noemen we dat toch. De atlas concludeert ook dat het Stadsfries een gesproken, geen geschreven taal is. Waarom bestaat er dan een Liwadder woordenboek, ken ik in ieder geval drie zangers die in het Stadsfries zingen en correspondeer ik in het Stadsfries?
4.10.26
Indy 500
In 1930 verschenen in Indianapolis 38 wagens aan de start, slechts 14 daarvan haalden de eindstreep, dat waren behalve de Millers en een Duesenberg een door Russ Snowberger verbouwde Studebaker, een Stutz, een Fronty-Ford, een Oakland en een Buick. Op plaats 12 eindigde een Maserati (foto boven) gereden door Letterio Cucinotta.Winnaar werd Billy Hartz in een Miller. De pacecar was een voorwielaangedreven Cord L-29 met een door Lycoming gebouwde achtcylinderlijnmotor met een inhoud van bijna vijf liter. In dit filmpje, waarin bovendien stevig gemarcheerd wordt, zijn een aantal deelnemende wagens te zien, de wagen met racenummer 23 is een Miller, nummer 1 is eveneens een Miller net als nummer 34 en nummer 7, nummer 6 en nummer 44 zijn Duesenbergs en nummer 41 een Fronty-Ford.
Royal Aircraft
Een Royal Aircraft S.E.5A., S.E. stond voor Scout Experimental, er werden tijdens de Eerste Wereldoorlog 5400 exemplaren gebouwd met een Hispano Suiza- of een Wolseleymotor.
Leyland
Leyland werd in 1896 opgericht en bouwde vrachtwagens. Dat lijkt een correcte mededeling maar klopt hij ook? Nou nee, want tussen 1920 en 1923 bouwde Leyland ook personenauto's. Achttien in getal, ontworpen door Parry Thomas, voorzien van een achtcylinder in lijn van meer dan zeven liter en extreem duur.
3.10.26
Drie
Reliant RobinAuto's hebben vier wielen. Ja, toch? Behalve in tijden van schaarste, na een oorlog bijvoorbeeld of als er "sport" mee bedreven wordt, onder "sport" dient dan o.a. het verzagen van een 2CV te worden verstaan. Na de Tweede Wereldoorlog kon het wat driewielers betreft niet op: Duitsers, Tsjechen, Britten, Fransen, zelfs Amerikanen bouwden driewielige auto's. Meestal waren het gloednieuwe ontwerpen, maar soms borduurde men voort op een vooroorlogs thema.
Reliant had al een piepklein vrachtwagentje, een soort omgekeerde, overdekte motorbakfiets, maar kocht de rechten van een personenwagen ontwikkeld en gebouwd door fietsenfabrikant Raleigh, hetgeen resulteerde in de Reliant Regal, die uiteindelijk Robin ging heten. Van de Robin bestond trouwens een vierwielversie, de Kitten.
Subscribe to:
Posts (Atom)