STAL

"HENK, ZET JIJ VANAVOND DE BOKTORREN EVEN OP STAL?"

ALS

 

Een mooi woord: als. Als Simca-directeur Pigozzi technisch directeur Grégoire na de Tweede Wereldoorlog zijn gang had laten gaan en de imitatie-Fiats de deur had uitgedaan, als hij de contacten met Gordini had aangehaald, als hij Ford-France links hadden laten liggen, dan was heel misschien Simca nu geen vergeten merk geweest. Een gewaagde stelling, zeker nadat het merk in Frankrijk in 1970 door Chrysler was aangeschaft en om op te stoten in de vaart der volkeren o.a. een wereldauto ging bouwen, die niet alleen in Frankrijk en Groot-Brittannië (waar Chrysler de Rootes-groep bezat, o.a. Hillman en Sunbeam) maar ook in de Verenigde Saten zou worden gebouwd: de Horizon. Dat de firma vevolgens, na het Europees debacle van Chrysler, in handen kwam van Peugeot betekende  het eind van Simca. Het lijkt achteraf alsof de fabriek door concurrentie-overwegingen steeds maar groter wilde groeien uiteindelijk het loodje legde en door een concurrent werd opgeslokt. Het had heel anders kunnen lopen als Grégoire, die begin 1947 volledig gefrustreerd bij Simca opstapte, zijn zin had gekregen en zijn voorwielaandrijver in de markt had kunen zetten. Citroën had naast zijn Traction Avant, waarvan het ontwerp toen al dertien jaar oud was, een stevige voorwielaangedreven concurrent hebben gekregen en de Panhard Dyna zou nooit zijn gebouwd.

 Op de foto's:Boven: de eerste versie van de Simca Grégoire uit 1945, met duidelijk aan de AFG ontleende vormen.

Onder: het definitieve prototype (n.b. met fotomodel) van de Simca Grégoire uit 1946. Let ook op beide auto's op de door Grégoire ontworpen wielen, later ook te vinden op zowel de Renault 4 als de Panhard Dyna.

MAZURKA

Mazurka, eigenlijk zou het mazurek moeten zijn, maar net zoals aboriginal in feite aborigine moet zijn, gaan benamingen soms tegendraads hun eigen weg. In  ieder geval werd de dans net als de polka in Westeuropese balzalen populair in de negentiende eeuw. Het woord is afgeleid van een volk in Polen: de mazuren. In zijn oorspronkelijke volkse vorm is de mazurka in ons land nauwelijks meer gekend, hier wordt in de regel een link gelegd naar Chopin die er negenenzestig op zijn naam heeft staan. De mazurka is onstaan uit twee andere Poolse dansen de kujawiak en de oberek. Chopin was trouwens niet de eerste componist die de mazurka naar het concertpodium tilde, die eer komt toe aan de pianovirtuose Maria Szymanowska (1790-1831, foto). Ook Henryk Wieniawski (1835-1880) schreef mazurka's die door het gebruik van de viool dichter bij het origineel bleven.

Toen de mazurka een keer de "volksdansfase' was ontstegen en met name door Chopin de concertzaal was binnen gebracht, waren er andere componisten die zich aan het oorspronkelijk Poolse ritme waagden, natuurlijk veel stukken - in navolging van Chopin - voor piano: de Fransen Saint-Saëns en Debussy, maar ook, zij het jaren later, de Cubaan Lecuona. Dvorak schreef onder de originele naam mazurek deze mazurka, hier uitgevoerd  door de violist David Oistrakh en de pianste Frida Bauer. De Braziliaanse componist Villa-Lobos  componeerde een mazurka voor gitaar, de Rus Glazunov sluit de rij van klassieke componisten met een mazurka voor symphonie-orkest.

Wie dacht dat de mazurka het  internationaal alleen maar op het concertpodium heeft gemaakt komt bedrogen uit en om te bewijzen dat her en der de van oorsprong Poolse dans uiteraard met lokale variaties wordt gespeeld en gedanst heb ik een aantal bij elkaar gesprokkeld, om te beginnen uit Ierland en dan  speciaal uit Donegal. Maar de mazurka is ook te vinden op de Kaap Verden, op Réunion, in Nicaragua (als mazurkaatje: marzurquita), op Curaçao, op de Philippijnen, in Noord-Mexico en spaanssprekend Texas en op Martinique, waar de mazurka werd getransformeerd tot mazouk en inmiddels in die vorm tot het nationale erfgoed behoort.

 

OMBOUWER

 

Tussen 1905 en '07 kwamen de Fordjes (nummers 21 tot en met 150) bij de HTM in dienst. Waarom ze Fordjes heetten, weet ik niet, ik neem niet aan dat ze meteen zo genoemd werden, want Fords beroemde model T verscheen pas in 1908. In 1929 werd begonnen aan een enorme revisie: de Fordjes kregen een nieuw onderstel, een sterkere motor, een nieuwe stroomafnemer, nieuwe balkons en ook het interieur werd gewijzigd: de langsbanken werden vervangen door dwarsbanken. De Fordjes kregen tegelijkertijd een nieuwe naam Ombouwer. Op de kleurenfoto een model, ingetuigd als lijn 4, richting Loevesteinlaan. Lijn 4 kwam uit Marlot, het eindpunt was vlakbij het viaduct over de Leidsestraatweg, waarover oorspronkelijk de ZHESM-trein naar Scheveningen-Kurhaus reed (zwart/wit foto). De tram werd op 1 april 1959 vervangen door een bus. Op de foto staat op de achtergrond PCC-car 1001, die duidelijk maakt hoe revolutionair het ontwerp daarvan was.

VERVAL

In verband met corona vervallen vandaag de waterstanden omdat Rijn en andere rivieren gezamenlijk besloten hebben op de hoogte van gister te blijven. U kunt thans luisteren naar de galopperende comedianten die zoals gewoonlijk onderweg zijn van a naar b, nimmer van b naar a of van i naar j, laat staan  van p naar q.

MAULTROMMEL

Wanneer ik het woord Maultrommel slecht vertaal, zou er in het Nederlands muiltrommel staan, in het Engels heet het kleine instrumentje jaw's harp, maar ook jew's harp, die laatste benaming heb ik trouwens nooit begrepen. Bij ons heet het mondharp, maar die naam leidt wel eens tot verwarring, want die naam wordt ook voor een mondharmonica gebruikt. Hoe dan ook dit piepkleine instrument voert samen met een tuba de boventoon bij een vijftal concerterende Oostenrijkse heren.

MG

Zo'n 70 jaar geleden verving de MG TD de TC, de auto behield dezelfde motor als zijn voorganger, maar had onafhankelijk geveerde wielen voor en een aantal andere verbeteringen, waar niet het totale MG-volkje enthousiast over was: een MG met schijfwielen en bumpers!